Basics: Wat is onderzoek?

Er zijn drie algemene stromingen van onderzoek waar te nemen:

Empirisch-analytisch

De onderzoekers binnen deze stroming willen graag objectief onderzoek verrichten en de onderzoekssituatie zoveel mogelijk beheersen. Ze laten daarbij niets aan het toeval over, ze ontwerpen een onderzoek dat herhaalbaar en controleerbaar is. Daarmee wordt bedoeld dat een onderzoek, als het nog een keer wordt uitgevoerd, tot dezelfde resultaten zal leiden. Zij bekijken alle processen in hun onderzoek rationeel, ofwel logisch, verstandelijk. Ze beredeneren alles en gaan tijdens het onderzoek niet op hun gevoel af. Ze bedenken van tevoren een antwoord op hun onderzoeksvragen op grond van (bestaande) theorieën. Vervolgens toetsen ze of deze antwoorden overeenkomen met die van de groep die ze onderzoeken. Dat doen zij door de werkelijkheid (het leven van alledag) te bekijken. Je kunt bijvoorbeeld een idee over gedrag van personen toetsen door dit gedrag bij zoveel mogelijk personen te observeren en de verzamelde gegevens te analyseren. Hoe vaker je een bepaald gedrag bij grote groepen personen ziet, des te groter wordt de kans dat je beweringen over dat gedrag kloppen.

Deze onderzoeksstroming wordt aangeduid als empirisch-analytisch. Empirisch wil zeggen dat je onderzoek verricht door met behulp van een bepaalde systematiek waar te nemen wat zich in je omgeving afspeelt. Een ander woord dat in de wetenschap voor omgeving wordt gebruikt, is werkelijkheid. Empirie betekent ervaring als bron van kennis. De stroming wordt analytisch genoemd omdat ze kritisch en rationeel naar haar eigen resultaten kijkt: onderzoeksresultaten blijven als het ware geldig tot het tegendeel wordt aangetoond. Daarmee zijn resultaten van eerder onderzoek niet slechter van kwaliteit. Er zijn simpelweg nieuwe gegevens beschikbaar die tot andere resultaten leiden. Dit laatste wordt vooruitgang van de wetenschap genoemd.

Veel fundamenteel onderzoekTheorietoetsend onderzoek wordt binnen deze empirisch-analytische stroming verricht. Favoriete methoden van onderzoek zijn onder andere het experimentOnderzoekstype waarbij het meten van effecten onder een gecontroleerde situatie centraal staat en waarbij de zuiverheid (zoals de interne validiteit) en de samenstelling van de onderzoeksgroep (randomisatie) heel belangrijk zijn. en de enquêteOnderzoekstype waarbij een groot aantal mensen met behulp van een vragenlijst wordt ondervraagd.. Kenmerken van personen, groepen, organisaties worden als numeriekCijfermatig. beschouwd, analyses in deze stroming zijn kwantitatief.

Interpretatief

Het woord zegt het al: interpretatief betekent dat je op zoek bent naar de interpretatie, de uitleg die personen aan een situatie geven, en niet slechts naar de kale cijfers. Het onderzoek is over het algemeen kwalitatief van aard, en richt zich op personen en groepen.

Veel antropologen (wetenschappers die culturen bestuderen en beschrijven) maken gebruik van interpretatief onderzoek, bijvoorbeeld als ze een tijd bij een bepaalde stam gaan wonen en het dagelijkse leven en de gebruiken van deze stam onderzoeken. Daarbij is het belangrijk dat deze onderzoekers aan dit dagelijkse leven meedoen en ondertussen hun onderzoek verrichten. Ze kunnen zo achterhalen waarom mensen in een groep zich op een bepaalde manier gedragen (door het ze te vragen, bijvoorbeeld) of welke gebruiken bij een groep heersen. Deze vorm van veldonderzoek wordt wel participerende observatie genoemd, omdat de onderzoeker zich begeeft onder de groep personen die hij observeert, en met ze meedoet.

Kritisch-emancipatorisch

Een derde onderzoeksstroming, kritisch onderzoek, is niet uitgesproken kwantitatief of kwalitatief. Behalve het experiment past iedere dataverzamelingsmethodeOok wel onderzoekstype of dataverzamelingsstrategie genoemd. De methode met behulp waarvan je de gegevens voor je onderzoek verzamelt, bv. Vragenlijstonderzoek, diepte-interviews, observatie, experiment. in deze stroming. Uitgangspunt is betrokkenheid bij de samenleving. Daarop slaat het woord kritisch. In kritisch onderzoek wil men in deze stroming niet alleen kritisch naar de maatschappij kijken, maar ook naar de eigen onderzoeksresultaten. Met deze resultaten willen onderzoekers in deze stroming bijdragen aan processen in de samenleving die de emancipatie van groepen (gelijke rechten voor bijvoorbeeld mannen en vrouwen) bevorderen. Vandaar de benaming kritisch-emancipatorisch.

De stroming kent niet veel aanhangers meer, maar toch worden elementen ervan nog steeds in hedendaags onderzoek toegepast. Samen met de opdrachtgever zal een onderzoeker zich inzetten bij het op gang brengen van een veranderingsproces. Veel van dit type onderzoek vindt dan ook op organisatieniveau plaats, soms zelfs op maatschappijniveau.